Kategori: Makaleler

Canlı Cansız Ne Demek? Farklı Bakışların Kesiştiği Yerde Sohbeti Açan Sıcak Bir Giriş “Canlı nedir, cansız nedir?” gibi basit görünen soruların masada hararetli tartışmalara dönüştüğünü çok gördüm. Kimi sayılar ve verilerle konuşmayı sever; kimi de bir çiçeğe, bir hayvana ya da gezegenimize dair duygularını ve toplumsal etkileri öne çıkarır. Bu yazıda, bu iki eğilimi—çoğu zaman kültürel olarak “erkeklere” daha objektif/veri odaklı, “kadınlara” daha duygusal/toplumsal etkiler odaklı diye atfedilen bakışları—karşılaştıracağız. Önemli bir not: Bu sınıflama genel bir anlatım aracıdır; insanların yaklaşımı cinsiyetten bağımsız olarak değişir ve geniş ölçüde kesişir. Hedefimiz, farklı merceklerin aynı soruyu nasıl zenginleştirdiğini göstermek. Özet: Canlılık; örgütlenme, metabolizma,…

Göz Kapağı Düşüklüğü Hangi Hastalık? – Bedenin Siyaseti, Gücün Anatomisi Bir Siyaset Bilimcinin Gözünden: Güç, Kurumlar ve İtaat Toplumları anlamak için kimi zaman parlamento kürsüsüne, kimi zaman da insan bedenine bakmak gerekir. Bir siyaset bilimci olarak, göz kapağı düşüklüğü bana yalnızca bir tıbbi durumu değil, aynı zamanda bir iktidar metaforunu hatırlatıyor. Beden, tıpkı bir devlet gibi, güç dağılımı ve kontrol mekanizmalarıyla işler. Göz kapağının düşmesi —tıpta “pitozis” olarak bilinen bu durum— aslında merkezi yönetimin (beynin) çevre organlara (kaslara) yeterli sinyal gönderememesidir. Bu da bir çeşit otorite zayıflığıdır. Peki, bu bedensel “iktidar boşluğu” bize ne anlatır? Göz kapağının düşüklüğü hangi hastalıkla…

Gangren Nedir? Tıpta Gangrenin Anlamı Küresel ve Yerel Perspektiflerden Gangren kelimesi, tıbbî literatürde sıkça karşılaşılan ama çoğu zaman korku uyandıran bir terimdir. Ancak, tıpta “gangren” denildiğinde yalnızca bir hastalık değil, aynı zamanda insan yaşamına etkileri büyük olan bir durumdan bahsediyoruz. Peki, gangren tam olarak nedir ve nasıl gelişir? Küresel ölçekte gangrenin algılanışı, tedavi süreçleri ve toplumsal anlamları nelerdir? Birçok kültür, gangreni farklı açılardan ele alırken, tedavi yaklaşımları da yerel dinamiklerden nasıl etkileniyor? Bu yazıda, tıptaki gangren tanımından başlayarak, bu durumu küresel ve yerel açılardan inceleyeceğiz. Gangren Nedir? Tıp literatüründe gangren, bir bölgedeki dokuların ölmesi durumunu ifade eder. Genellikle, vücutta kan…

Balın Gerçek Olup Olmadığını Nasıl Anlarız? Bir Felsefi Deneme Felsefe, her şeyin arkasındaki gerçeği aramakla ilgilidir. Ancak bu arayış, yalnızca bilginin değil, aynı zamanda bu bilginin nasıl edinildiği, sınırlarının neler olduğu ve neyin gerçek olduğuna dair sorularla da ilgilidir. Bir şeyin “gerçek” olup olmadığını anlamak, her zaman yüzeyde görünenin ötesine geçmeyi gerektirir. Bal, bir tat ve besin maddesi olarak bilinse de, onun “gerçek” olup olmadığını sorgulamak, bizi etik, epistemolojik ve ontolojik düzeylerde düşündürtebilir. Bugün, balın gerçek olup olmadığını anlamak için bu felsefi perspektiflerden nasıl bir bakış açısı geliştirebileceğimizi ele alacağız. Epistemolojik Bakış Açısı: Bilginin Doğruluğu ve Gerçeklik Epistemoloji, bilginin doğası,…

Birini Utandırmak Ne Demek? Bilimin Işığında Sosyal Bir Duygunun Anatomisi İnsan davranışlarını anlamak için en ilginç yerlerden biri utanç duygusudur. Hepimiz birilerini utandırmış ya da utandırılmışızdır — bazen farkında olarak, bazen istemeden. Peki, bu karmaşık sosyal olayın arkasında neler oluyor? Neden utanç bu kadar derin ve kalıcı bir iz bırakıyor? Gelin, “birini utandırmak” kavramını bilimsel bir mercekten inceleyelim ve hepimizin günlük hayatında yer alan bu olguyu anlamaya çalışalım. — Utanç Nedir? Temelleri Evrime ve Sosyolojiye Uzanan Bir Duygu Utanç, sosyal bir normun ihlali ya da toplum içinde beklenen davranışların dışında hareket etme sonucunda hissedilen karmaşık bir duygudur. Psikolog June Tangney’e…

[](https://www.webtekno.com/fizikci-the-witcher-coklu-evren-sorulari-yanitladi-h118674.html?utm_source=chatgpt.com) Evrenin sınırlarını ve doğasını anlamaya yönelik insanlık tarihi boyunca süregelen çabalar, “Kaç tane Dünya var?” sorusunu gündeme getirmiştir. Bu soru, yalnızca bilim kurgu eserlerinin değil, aynı zamanda modern fiziğin ve kozmolojinin de merkezine yerleşmiştir. “Çoklu Evren” veya “Multiverse” teorisi, bu soruya cevap arayan bir çerçeve sunar. Çoklu Evren Teorisi Nedir? Çoklu Evren Teorisi, bizim evrenimizin tek olmadığını, aksine sayısız başka evrenin var olabileceğini öne sürer. Bu teorinin temelinde, her biri farklı fiziksel yasalar ve başlangıç koşullarına sahip olan evrenlerin bulunduğu bir yapı yatmaktadır. Kuantum mekaniği, kozmoloji ve sicim teorisi gibi…

Göğsün Üst Kısmına Ne Denir? Gücün Anatomisinden Siyasetin Anatomisine Bir siyaset bilimci için beden, sadece biyolojik bir yapı değil; aynı zamanda iktidarın ve toplumsal düzenin metaforudur. Göğsün üst kısmı — tıpta “göğüs kafesi” ya da “toraks” olarak tanımlansa da — siyasal düşüncede gücün ve korunmanın simgesidir. Çünkü her toplum, tıpkı bir beden gibi, kendini koruyacak bir “göğüs zırhına” ihtiyaç duyar. O zırh, bazen devlet olur, bazen ideoloji, bazen de vatandaşların ortak bilinci. Bedenin Üstü, Gücün Merkezi: İktidarın Göğüs Kafesi Göğsün üst kısmı, kalp ve akciğerleri barındırır — yani yaşamın devamlılığı için en kritik organları. Bu yönüyle, siyaset teorisinde “devletin merkez…

Gömülü Devre Nedir? Tarihsel Gelişim ve Toplumsal Dönüşümün Sessiz Motoru Bir Tarihçinin Gözünden: Teknolojinin Sessiz Devrimi Tarihe meraklı biri olarak, her büyük dönüşümün ardında sessiz ama derin etkiler yaratan bir teknolojik atılım olduğunu düşünürüm. Buhar makinesi sanayi devrimini, matbaa düşünsel devrimi, internet ise iletişim devrimini başlatmıştı. Bugünün sessiz devrimi ise “gömülü devre” ile yaşanıyor. Basit bir tanımla gömülü devre, bir elektronik sistemin içine yerleştirilmiş, belirli bir görevi otomatik olarak yerine getiren küçük bir bilgisayardır. Ancak bu tanımın ötesinde, gömülü devreler insanlığın zaman, emek ve bilinçle kurduğu ilişkiyi kökten değiştirmiştir. Gömülü Devrenin Doğuşu: Küçülmenin Büyük Hikayesi Teknolojinin tarihi, aslında küçülmenin ve…

Hapşırma İçin Hangi Doktora Gidilir? Ezberi Bozan, Cesur Bir Rehber Şunu net söyleyeyim: “Hapşırıyorum, hangi doktora gitmeliyim?” sorusu kulağa masum geliyor ama sağlık sisteminin en büyük kör noktalarından birini açığa çıkarıyor. Biz semptoma değil, uzmanlığa koşmaya programlandık. Sonuç? Aynı şikâyetle bir gün KBB’ye, ertesi gün alerjiye, üçüncü gün dahiliyeye savrulan hastalar; cebinden zaman ve para akıtıp yine de temel soruyu atlayan randevular: Neden hapşırıyorum? Hadi ezberi bozalım; hapşırmayı ciddiye alalım, gereksiz alarmdan kaçalım ve doğru kapıyı cesurca bulalım. Önce Soruyu Düzelt: “Kime Gidilir?” Değil, “Ne Oluyor?” Hapşırık tek başına bir teşhis değildir; bir işarettir. Toz, polen, koku, sıcak-soğuk farkı, enfeksiyon,…

Gelin Şapkasına Ne Denir? Aşk, Dantel ve Bir Tutam Mizah! Düğün sezonu geldi mi, gelinlikçilerde karışıklık başlar, kuaförlerde fön makineleri savaş moduna geçer, ama asıl kafa karışıklığı şu sihirli soruda toplanır: “Gelin şapkasına ne denir?” Bir damat adayı “Şu beyaz şey değil mi işte?” derken, gelin adayı içinden “Ah canım, o beyaz şeyin adı ‘duvak’, biraz saygı lütfen!” diye geçirir. İşte bu yazı tam da o eğlenceli karmaşayı, biraz mizah, biraz aşk ve bolca empatiyle çözmek için burada! Gelin Şapkasının Binbir İsmi Gelin şapkasına aslında tek bir isim yetmez. Duvak, tüllü şapka, taçlı duvak, mini şapka, birdcage veil (evet o…